Hij was jarenlang gemeenteraadslid in Erp en Veghel en bekleedde tal van bestuursfuncties bij brancheorganisaties in de plastic- en verpakkingssector. Nu doet Keldonker Joan Hanegraaf op bestuurlijk gebied een stapje terug. Als CEO van de 50-jarige OPACKGROUP blijft hij zijn nek uitsteken. “Dat betekent investeringen doen waarvan iedereen zegt ‘je bent hartstikke gek’, maar waarvan men later moet toegeven dat het toch wel slim was.”
Je bent je hele carrière een aanjager geweest. Waar komt die drive vandaan?
“Er is iets gaande in de wereld. De klimaatverandering kun je gewoon niet ontkennen. En zelfs als je het dan nog flauwekul vindt, dan zul je toch actie moeten ondernemen. Anders ben je over vijf jaar gezien. Niets doen is in mijn ogen geen optie. Alle grote bedrijven eisen van hun leveranciers dat ze aan een hele rits duurzaamheidseisen voldoen. Recyclen, energie besparen, CO2 reduceren. Verduurzamen is meer dan alleen naar het milieu kijken, het is ook op een fatsoenlijke manier met elkaar omgaan. Mijn motto is verduurSamen: verduurzamen doe je immers samen. Het moet in je DNA zitten.”
OPACKGROUP, Genderen
Microplastics, plasticsoep…plastic heeft niet zo’n milieuvriendelijk imago. Terecht?
“Micropastics komen vrij als plastics in het milieu komen. Voornaamste bronnen zijn autobanden, kleding en sigarettenpeuken. Maar ze zitten ook in scrubs, douchegels en tandpasta. Wij verzetten ons als verpakkingsindustrie daar al heel lang tegen omdat die via het riool in het milieu terechtkomen. Gelukkig wil de EU dat aan banden gaan leggen. Er worden zoveel leugens verteld over plastic. En de consument is die gaan geloven. Natuurlijk, wat er aan plastic in zee drijft moeten wij oplossen. Maar overheden hebben geen goed beleid om ervoor te zorgen dat plastic niet in het milieu terechtkomt. In sommige landen schuiven ze het afval zo met een bulldozer de zee in.”
Er worden zoveel leugens verteld
over plastic. En de consument is
die gaan geloven
Hoe zou dat moeten worden voorkomen?
“Door plastic afval waarde te geven. Het kan bijvoorbeeld prima dienen als grondstof voor bouwmaterialen. Het plastic wordt dan verzameld om er bouwstenen van te maken, zogeheten Plastic Bricks. Daar bouwen ze bijvoorbeeld schoolgebouwen van in Afrika. Afval waarde geven is de enige manier om het milieuprobleem op te lossen. We hebben gasten op ons vijftigjarig jubileumfeest gevraagd om in plaats van een cadeau geld te doneren voor het Plastic Bricks-project van Unicef in Ivoorkust. Een geweldig project!”
Wat is je filosofie als ondernemer?
“Ik ben dertig jaar geleden met veertien miljoen euro omzet begonnen. Dat bedrag is inmiddels vertwintigvoudigd. De ene na de andere concurrent raakte in moeilijkheden of ging failliet en ik heb er veel overgenomen. Het is een kwestie van op een goeie manier zakendoen. Veel ondernemers denken: hoe kan ik zoveel mogelijk aan de klant verdienen? Ik denk precies omgekeerd: hoe kan de klant zoveel mogelijk aan mij verdienen? Dat is een hele andere mindset. Het is een kwestie van samen met de klant een product en markt ontwikkelen. Als je uitsluitend vanuit je eigen organisatie besluiten neemt is dat nooit goed. Of dat het geheim is van het succes? Ik denk het wel. Je moet altijd in de huid kruipen van degene die tegenover je zit. Als je niet begrijpt wat je klant wil, dan kun je nooit een product leveren. Ik ga naar de klant toe om erachter te komen met welke vraagstukken en problemen hij of zij worstelt.”
Welke vraagstukken zijn dat dan zoal?
“Bio-afbreekbaar plastic was heel trendy, maar roept ook veel vragen op. Bijvoorbeeld: in welke afvalbak moet het? Ik twijfel zelf ook weleens. Is het nu papier, gecoat papier, kunststof, een high-density paper-look, of plastic? Daarin hebben wij als sector ook nog wel een paar stappen te zetten. Kiezen voor een alternatief voor plastic is lang niet altijd de beste keuze. Want als je het product vanwege bederf moet weggooien, is de milieuschade vele malen groter. De meeste efficiënte manier om CO2-uitstoot te reduceren is het beperken en voorkomen van (voedsel)verspilling.”
Wat is volgens jou dan de oplossing?
“OPACKGROUP zet in op 100 procent recyclebaar. Daarom doen we ook die investering van 20 miljoen in een nieuwe fabriek in Giessen. Daar produceren we recyclebare barrièreverpakkingen die nodig zijn om onder andere kaas, vlees en vis consumeerbaar te houden en verspilling te voorkomen. Producten worden steeds beter ontwikkeld om te scheiden en te recyclen. Straks gaat iedereen terug naar plastic: het is het goedkoopst, het heeft de laagste CO2-uitstoot en het is voedselveilig. Je moet er alleen wel voor zorgen dat het niet in het milieu terechtkomt.”
Voorkomen van verspilling is de efficiëntste manier om CO2-uitstoot
te reduceren
Hoe voorkom je dat?
“Door lik-op-stukbeleid. Zet in op taakstraffen. Als jij troep op straat gooit, dan ga je in je eigen wijk maar een week lang rotzooi opruimen. Het liefst met een jasje aan met daarop de tekst ‘ik ben een milieuterrorist’, zodat iedereen goed kan zien waarom je daarmee bezig bent. Volgens mij is dat de enige manier om te voorkomen dat mensen rotzooi op straat gooien. Wij hebben als sector een slechte naam omdat we als samenleving steeds asocialer worden.”
Je runt het bedrijf samen met je vrouw Rita, die de rol van CFO vervult. Hoe is dat?
“Daarover hebben we goede afspraken gemaakt. In het verleden zaten we nog weleens om 10 uur ‘s avonds over het bedrijf te praten. Op een gegeven moment ben ik op vrijdag thuis gaan werken en nemen we de zaken dan samen door. Doordeweeks lopen privé en zakelijk door elkaar heen. Ook Laura, onze oudste dochter, zit inmiddels in het bedrijf. Na haar studies Bedrijfseconomie en International Business realiseerde ze zich dat ze eigenlijk alleen bij Oerlemans wil werken. Ik stelde voor dat ze een jaar naar Heerenveen zou gaan om het vak te leren, waar we net een bedrijf hadden overgenomen. Daar heeft ze alles gedaan wat je binnen een bedrijf kan leren.”
Dus het wordt meer en meer een familiebedrijf?
“Ja, en we zijn not for sale. Verkopen kan ik niet maken ten opzichte van de mensen met wie je al tientallen jaren samenwerkt om het bedrijf groot en succesvol te maken. Je verkoopt dan feitelijk die mensen. Dan worden er spreadsheetterroristen op losgelaten waarna het maar de vraag is wie er mag blijven. Dat verdienen die mensen niet. Ik heb het bedrijf in 2007 juist gekocht om uit handen te blijven van een investeringsmaatschappij en dan zou ik het zelf gaan verkopen? Dat gaat in tegen mijn principes. Ik vind mijn vak fantastisch, dat is mijn uitdaging. Maar ik heb niks met geld.”
Van links naar rechts Rita, Laura en Joan Hanegraaf. - Debbie Vermeeren
OPACKGROUP is gevestigd in de gemeente Altena. Nooit overwogen daarheen te verhuizen?
“Ik ben in Keldonk geboren en getogen, Rita komt uit Boekel. We wonen inmiddels al meer dan dertig jaar in Keldonk op de ouderlijke boerderij van mijn opa en oma. Ik heb allerlei aanbiedingen gehad voor functies, ook uit het buitenland. Maar ik had het naar mijn zin binnen het bedrijf, dus waarom zou je dan gaan verhuizen? Ik heb hier mijn familie, vrienden en de voetbalclub. Ik vind het fijn om na een drukke week thuis te komen in een vertrouwde omgeving. Het bedrijf hierheen halen? Véél te complex en kostbaar. Ik vind het heerlijk om op afstand van het bedrijf te wonen. Zo kun je werk en privé prima gescheiden houden en gaan de gesprekken op straat over andere onderwerpen dan werk.”
Waar ben je het meest trots op?
“Ik ben vaak voor gek verklaard. Al in 1996 heb ik een MBA afgerond met als thema circulaire economie ‘closing the loop’. Ik kan wel van mezelf zeggen dat ik een vooruitziende blik heb en op veel gebieden tien tot vijftien jaar voorloop op de trends. Ook hebben we ons geprofileerd als een heel betrouwbare partner die met verduurzaming bezig is. Kijk maar naar de hoge opkomst tijdens de duurzaamheidsconferentie die we in december organiseerden in de Blauwe Kei. Dat geeft aan dat we serieus genomen worden als het gaat om verduurzaming. En volgens mij mag je daar trots op zijn.”
Joan Hanegraaf (1961) werd in 1993 directeur van Oerlemans Plastics in Genderen. In 2007 nam hij het bedrijf samen met zijn vrouw Rita over. Eind 2022 wijzigde de naam in OPACKGROUP. Joan was jarenlang voorzitter van de Federatie Nederlandse Rubber en Kunststofindustrie (NRK) en stond mede aan de wieg van de Stichting Materialen Organisaties (StiMO). In december werd hij bevorderd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau.
