Meierijstad is onlosmakelijk verbonden met de foodsector. Een van de meest onderscheidende foodbedrijven in deze gemeente is de biologische groothandel Udea, waar de biologische supermarktketen Ekoplaza (85 vestigingen in Nederland) onder valt. Udea neemt verantwoordelijkheid door vanuit een duurzame visie integere keuzes te maken. “Wij kijken naar de lange termijn”, zegt CEO Erik Does.
Erik, vertel eens. Hoe is Udea ontstaan?
“Mijn familie komt uit de omgeving van Amsterdam. Mijn vader opende daar in de jaren tachtig een natuurwinkel. Al snel volgden meer vestigingen. Tijdens het laatste jaar van mijn studie ben ik met zijn initiatief om onze formule in franchise te geven begonnen. Een aantal jaar erna participeerden we in een groothandel en spoedig daarna verhuisde dit groente en fruitbedrijf naar Uden. Uiteindelijk fuseerden we met een bedrijf in gekoelde levensmiddelen dat we later volledig overnamen. Deze versgroothandel was het begin van Udea. Door nieuwe winkels te openen en overnames van formules als Ekoplaza, groeiden we door. Sinds 2005 is Veghel onze thuisbasis.”
Ben je na 25 jaar in Brabant ingeburgerd?
“Ik ben wel gewend geraakt aan de Brabantse manier van doen, zoals dat een ‘ja’ nog geen ‘nee’ is. Randstedelijk denken is heel direct, zwart-wit en duidelijk. Hoe zuidelijker, hoe minder direct, maar tegelijkertijd hoe persoonlijker de communicatie. Door onze overname in België zijn we een kleine multinational geworden. Daar is er meer aandacht voor het proces vóór de besluitvorming, wat flexibiliteit vereist. Dat we Vlaamse en Waalse aandeelhouders hebben, maakt het werken daar makkelijker.”
Wat was de belangrijkste mijlpaal?
“De overname van Ekoplaza en het nieuw leven inblazen van die formule was een mooie stap. Maar de fusie met onze Vlaamse collega’s in 2018 is de grootste gebeurtenis in onze geschiedenis. Dat was echt een moment waarop we internationaal gingen samenwerken met dezelfde missie, visie en waarden. Dat vergrootte onze impact aanzienlijk.”
Impact maken is belangrijk voor jullie?
“Zeker. We hebben een duidelijke missie en visie waar we niet van afwijken. Voor ons is het belangrijk dat ál onze producten gecertificeerd biologisch zijn. De slogan van onze nieuwe campagne is dan ook: ‘(en niet een beetje)’. De gevolgen van bestrijdingsmiddelen worden steeds duidelijker, en de kosten voor het zuiveren van drinkwater nemen alleen maar toe. Op korte termijn lijkt spuiten interessant, maar op de lange termijn schuiven we de rekening door naar de komende generaties.”
Ekoplaza is wel een stuk duurder dan reguliere supermarkten.
“Het is appels met peren vergelijken. Andere supermarkten richten zich op korte termijn. Ze geven minder om de relatie met de leverancier en zijn continuïteit, en kijken alleen naar prijs. Dan krijg je een goedkoop maar kwalitatief minder product. De vraag is: wat gebeurt er met de andere kosten? Wie betaalt de 25 miljard euro die het kost om ons drinkwater te zuiveren? Uiteindelijk betalen we de rekening via hogere gemeentelijke belastingen. En wat is goedkoop als je door gif dat op ons eten wordt gespoten ziek wordt, bijvoorbeeld door Parkinson te krijgen?”
Schadelijke bestrijdingsmiddelen toestaan is spugen voor de voeten
van de volgende generatie
Hoe weet je zeker dat biologisch gezonder is?
“Een onderzoek van de Universiteit van Tilburg toonde aan dat onze klanten significant gezonder zijn. Als iedereen net zo gezond was, zouden diverse ziekenhuizen kunnen sluiten. In een vergrijzende en steeds ongezondere wereld blijkt ons aanbod op de lange termijn voordeliger te zijn voor de samenleving. Helaas staat de Green Deal onder druk en de lobby om bewezen schadelijke bestrijdingsmiddelen zoals glyfosaat toe te staan is sterk. Wat mij betreft is dat spugen voor de voeten van de volgende generatie. Dat komt door de macht van grote multinationals die hier miljarden aan verdienen. Ik vind dat extreem triest.”
Waarin verschilt Udea van reguliere bedrijven?
“Reguliere bedrijven nemen minder verantwoordelijkheid omdat hun belangrijkste doel winst maken is. Onze aandeelhouders kijken er anders naar. Wij maken andere keuzes door te focussen op biologisch (en niet een beetje) en duurzaamheid. Een mooi lokaal voorbeeld is ons project om spelt uit de regio te halen in plaats van uit het buitenland. De verwerking gebeurt bij De Halm in Heeswijk-Dinther. Deze korte keten zorgt voor transparantie en een eerlijke prijs, terwijl we niet een anonieme leverancier uitknijpen.”
Financieel gewin bestaat bij Udea niet voorop?
“Begrijp me niet verkeerd, een goede financiële huishouding is belangrijk. Wij hebben dit pand met tientallen miljoenen euro’s schuld neergezet. We hebben de verantwoording voor tweeduizend gezinnen, daar lopen we niet voor weg. Continuïteit is belangrijk, maar alsnog heb je constant de keuze om te kiezen voor duurzaam of niet. We zijn niet bang om gecontroleerd te worden op onze daden. We zijn transparant. Bij veel andere bedrijven, binnen en buiten de foodsector, ligt dat wel anders.”
Hoe staat Udea er momenteel voor?
“We hebben een roerige tijd achter de rug met fusies, overnames, verhuizingen en nieuwe software. Tijdens Covid deden onze winkels het goed, omdat mensen minder vaak kwamen, maar meer kochten. De onzekerheid door inflatie en kostenverhogingen heeft ook gevolgen gehad voor onze consumenten. Gelukkig zien we nu dat er meer rust is en dat mensen bewuster gaan leven. De groei is zeker terug en het aantal klanten stijgt mooi door.”
We moeten ervoor zorgen dat biologisch op een grotere schaal beter betaalbaar wordt
Wie zijn jullie klanten?
“Voorheen was onze standaardklant in Ekoplaza een hoogopgeleide vrouw. De trend is dat steeds meer hoogopgeleide mannen – al dan niet aangespoord door hun partners – hun boodschappen bij ons doen. Onze klanten hebben gemeen dat ze op enigerlei wijze om duurzaamheid geven. We moeten ervoor zorgen dat biologisch op een grotere schaal beter betaalbaar wordt, zodat steeds meer mensen het zich kunnen permitteren.”
Is er voldoende aanbod van biologische producten?
“Ja, maar samenwerking is cruciaal. Wij nemen onze verantwoordelijkheid door vooraf met producenten afspraken te maken, zodat zij kunnen investeren. Op die manier hebben we een project opgezet met onze vleesverwerker en onze zuivelboerderij. De melkkoeien worden na een bepaalde cyclus geslacht door de vleesverwerker, waarvan wij het vlees weer afnemen om te verkopen in onze winkels.”
Hoe duurzaam leef je zelf eigenlijk?
“Ik heb een persoonlijke drijfveer en ik gebruik het bedrijf om die uit te dragen. Uiteraard eet ik zelf bio en rijd ik al dertien jaar in een elektrische auto. We hebben bij het bedrijf voldoende laadpalen en de meeste auto’s van de zaak zijn 100 procent elektrisch. Verder heb ik weleens geprobeerd om een jaar lang geen nieuwe kleding te kopen, wat overigens best goed lukte. Consuminderen kan. Het is niet zo dat ik uit principe niet met het vliegtuig op vakantie ga. Ik ben daarin niet roomser dan de paus.”
Hoe kijk je naar de toekomst van Udea?
“We zitten in een groeimarkt, maar blijven een relatief kleine speler. Onze kracht ligt in het onderscheidend blijven en biologisch voedsel als oplossing brengen. Ik zie de toekomst met vertrouwen tegemoet. Er zijn groeikansen in de Benelux, bijvoorbeeld in de horeca, maar ook daarbuiten. We onderzoeken samenwerkingen met bio-retailers in Duitsland, Italië en Frankrijk om van elkaar te leren en samen succesvol te zijn.”
Wat zou je willen meegeven aan potentiële leveranciers?
“Je kunt hoog of laag springen, maar we hebben een klimaatprobleem. Belangrijk vind ik niet zozeer de vraag hoe dat komt, maar hoe je de gevolgen zoveel mogelijk kunt beperken. Zorg ervoor dat je een bedrijfsvoering hebt waardoor de stijging van de temperatuur minder snel gaat.”
De vader van Erik Does (1969) opende in de jaren tachtig een natuurwinkel in Amsterdam. In 1990 gaat Erik werken in het bedrijf, dat uitbreidde mede dankzij een franchiseformule. Na enkele fusies en overnames ontstaat in 1999 in Uden Udea, dat in 2005 naar Veghel verhuist. Udea is een groothandel in biologische producten en franchisegever van de formules Ekoplaza en Färm. Erik is sinds 1998 algemeen directeur van Udea.
