Leon Moonen: ‘Het is geen sciencefictionvlees, het is echt’

18 okt 2023, 09:32 Interview
Foto: Debbie Vermeeren
Kweekvleesboer Leon Moonen.
Kweekvleesboer Leon Moonen.

Vlees van levende koeien klinkt als sciencefiction, maar is sneller dan je zou verwachten werkelijkheid geworden. Leon Moonen heeft de ambitie heeft om de eerste kweekvleesboer van Nederland te worden. Nog dit najaar vinden op zijn bedrijf Crole Natuurrund in Nijnsel de eerste proeverijen van kweekvlees plaats. “Wanneer we vlees kunnen produceren zonder dat we daarvoor koeien moeten slachten, is dat een nieuwe stap in de evolutie van vee fokken.”

In 2016 kocht Leon een voormalig melkveebedrijf aan de Spierkesweg, dat hij omvormde tot zijn bedrijf Crole Natuurrund. De meeste van de runderen – Limousins en Schotse hooglanders - grazen in natuurgebieden zoals het Vresselse Bos, tussen Nijnsel en Son en Breugel. Op dit moment heeft Leon 55 runderen. Het vlees verkoopt hij voornamelijk aan horecaklanten en wordt voornamelijk geleverd door collega-Limousinfokkers. Ook organiseert Crole Natuurrund BBQ Workshops.

Waar komt je interesse in kweekvlees vandaan?
“In 2011 volgde ik de studie Food & Finance aan Nyenrode. Daar ben ik voor het eerst in aanraking gekomen met kweekvlees. Het was toen allemaal nog theoretisch; pas in 2013 werd de eerste kweekvleesburger gepresenteerd door Mark Post van Mosa Meat in Maastricht. In 2017 heb ik gereageerd op een oproep in een vakblad van Wageningen University om over kweekvlees te komen praten. Toen ben ik versneld in het wereldje terechtgekomen.”

Wat is jouw drijfveer om met kweekvlees aan de gang te gaan?
“Er zit geen ideologie achter en ik hoef er ook niet rijk van te worden. Ik vind het prachtig om mooie koeien te fokken; op het moment dat we vlees kunnen produceren van genetica uit mijn bedrijf zonder dat we koeien moeten slachten, is dat een nieuwe stap in de evolutie van veefokken. Dat klinkt allemaal heel spannend, maar dat is het voor mij niet. Het is geen sciencefictionvlees, het is echt. Het dier hoeft niet geslacht te worden en kan doorgaan met het beschermen van de natuur in het Vresselse Bos of langs de Dommel.”

Ik ben de laatste die zal zeggen dat je kweekvlees móet eten

En binnenkort mag kweekvlees voor het eerst geproefd worden.
“Dat is een gigantische mijlpaal. Het betekent dat Nederland het eerste land ter wereld is waar het is toegestaan om rund- en varkensvlees van levende dieren te proeven. In ons eigen inspiratielokaal zal in het vierde kwartaal van dit jaar daadwerkelijk kweekvlees geproefd worden. En iedereen kan er dan een mening over vormen. Ik ben de laatste die zal zeggen dat je kweekvlees móet eten. De consument mag kiezen, zeker hier in Nederland.”

Waar en hoe wordt het kweekvlees geproduceerd?
“In eerste instantie bij Mosa Meat in Maastricht, waar eerder dit jaar de grootste productielocatie voor kweekvlees ter wereld is geopend. Maar wij willen op ons bedrijf ook vlees gaan kweken, op een kleinschaligere manier. Het proces is als volgt: met een naald halen we per keer een biopt van 1 gram uit de bil van een rund. In speciale ketels vindt dan met behulp van eiwitten het proces plaats om vlees te kweken. Op basis van een biopt van 1 gram kunnen we binnen vier weken 10.000 kilo en bij nog betere eiwitten wel 20.000 kilo vlees kweken. De milieuvoordelen van kweekvlees zijn legio: voor het maken van kweekvlees is 95 procent minder land nodig om dezelfde hoeveelheid dierlijk vlees te produceren, en er is 78 procent minder water nodig. Daarnaast is de methaanuitstoot 92 procent lager. Daarmee kunnen verschillende duurzaamheidsproblemen worden aangepakt.”

Hoe reageren collega-boeren op waar je mee bezig bent?
“Een paar jaar geleden waren ze heel sceptisch. Nu merk ik dat het verandert, en dat de collega’s die eerder sceptisch waren nu wel geïnteresseerd zijn. Boeren moeten inzien dat kweekvlees geen bedreiging, maar een kans voor ze is. Voorlopig is kweekvlees nog helemaal geen concurrent van normaal vlees. Maar bedenk dat de middenklasse in ontwikkelingslanden gestaag groeit. Mensen die meer geld te besteden hebben, gaan meer vlees eten. Daardoor zijn er steeds meer dierlijke eiwitten nodig om de wereldbevolking te voeden. Verwacht wordt dat kweekvlees pas rond 2040 echt gaat concurreren met de reguliere vleesindustrie.”

Binnenkort zijn dus de eerste kweekvlees-proeverijen. Wie gaan het als eersten proeven?
“Iedereen kan zich aanmelden bij Mosa Meat, zij maken een selectie. Ik verwacht dat onder meer topkoks, ook uit het buitenland, als eersten de kans krijgen om te proeven. En daarnaast mensen uit de foodsector. Denk aan hoofdinkopers van vlees van de grote supermarktketens. Ik denk dat ook veel consumenten het willen proeven, maar het zijn in het begin afgebakende sessies. In eerste instantie bij Mosa Meat in Maastricht, daarna ook bij ons. Hoe het smaakt? Officieel heeft niemand het geproefd. Mensen die dat toch hebben gedaan zeggen dat het geweldig smaakt. Zoals sterrenkok Hans van Wolde, bekend van de restaurants Beluga en Brut172. Hij zei zelfs dat de hamburger van Mosa Meat de beste is die hij ooit heeft geproefd. Als zulke mensen zeggen dat het goed is, dan willen anderen het ook proeven.”

Hoeveel gaat kweekvlees kosten?
“Dat is afhankelijk van de opschaling en innovaties. De eerste hamburger van kweekvlees kostte 250.000 euro, maar het duurde drie maanden om die te kweken. Nu kan dat in tien minuten. De enige plekken ter wereld waar al kweekvlees mag worden geconsumeerd zijn de VS en Singapore. Daar worden geweekte kipnuggets verkocht voor een prijs van 13,68 dollar per kilo. De opschaling gaat de prijs gigantisch drukken, dat is met alles zo. Het zal voorlopig wel duurder blijven dan vlees van dode dieren.”

Wanneer het in de supermarkt ligt, is afhankelijk van EU-regelgeving

Komen er na hamburgers en kipnuggets straks ook biefstukken en tournedos van kweekvlees?
“De focus ligt nu op gehakt, maar ik ben ervan overtuigd dat er steeds meer vleestypen bij komen. Bij Mosa Meat wordt er door een speciaal team hard gewerkt aan manieren om andere vleesdelen van kweekvlees te maken. Inclusief het vetlaagje. Wanneer het in de supermarkt ligt, is afhankelijk van de regelgeving van de Europese Unie. Maar de verwachting is nu in 2025 of 2026. Dat klinkt ambitieus, maar de ontwikkeling en opschaling gaan razendsnel. Mosa Meat breidt fors uit, ze halen tachtig miljoen euro op voor een nieuwe fabriek. Mensen als Leonardo DiCaprio en een van de oprichters van Google hebben in het bedrijf geïnvesteerd. Die gooien geen geld in een bodemloze put.”

Hoe zie je de toekomst van Crole Natuurrund?
“We gaan door met ecologisch beheer van natuurgebieden met behulp van de runderen. Het enige verschil is dat we zes keer per jaar twee biopten uit de koe halen. De koe blijft daarbij in zijn ecologische omgeving. En bij het kweken van het vlees gebruiken we eiwitten uit reststromen die niet geschikt zijn voor menselijke consumptie. Het is de bedoeling om met behulp van deze reststromen veel vlees te produceren. In onze huidige loods willen we ongeveer 150 ton vlees op jaarbasis maken. Dat komt neer op het vlees van 400 tot 450 dieren, die niet geslacht hoeven te worden. “

Wanneer gaat het eerste kweekvlees van Crole over de toonbank?
“Ik denk binnen anderhalf jaar. Het is wel afhankelijk van het openen van de markt; anders heeft het geen zin om 150 ton kweekvlees te produceren. Exporteren naar de VS of Singapore zou kunnen, maar dat wil ik niet. Wij maken een lokaal product, met een lokale afzetmarkt. De voor de productie van kweekvlees benodigde eiwitten willen we uit de regio halen. Zo wordt gekeken of eiwit uit bierbostel, een restproduct van de Bavaria-brouwerij, geschikt is. Maar ook bijvoorbeeld reststromen zoals bietenblad. En mochten andere bedrijven in de regio kweekvlees willen gaan produceren, dan ben ik de eerste die daar graag biopten aan levert. Ik denk dat het voor de regio een kans is om dit aan te grijpen, zeker in een foodgemeente als Meierijstad.”

Leon Moonen, eigenaar van Crole Natuurrund in Nijnsel, is de zoon van een pluimveehouder uit De Groote Peel. Zijn oma had een passie voor het fokken van vee. Zo is bij hem al op jonge leeftijd de liefde voor de zoogkoeienhouderij ontstaan. Na een auto-ongeluk in 2003 moest Leon het wat rustiger aan doen, waarna hij een studie ging volgen aan Nyenrode. Daar werd zijn interesse in kweekvlees gewekt. Sinds 2017 is hij actief pleitbezorger van kweekvlees.

Grazende runderen van Crole Natuurrund.
Afbeelding